Dichter bij het gewone leven

Het stimuleren van maximale zelfredzaamheid en het welzijn van bewoners is volgens de visie van Markenheem een voorwaarde voor het beleven van een goede oude dag. Dit houdt in dat cliënten worden aangemoedigd om zoveel mogelijk zelf te doen, licht Jolanda Rutjes, leidinggevende Horeca, toe: “In plaats van opgeschepte borden uit te serveren, werken we nu met schalen op tafel. Als de cliënt het kan, is het de bedoeling dat die de eigen maaltijd opschept.”

Het principe is eigenlijk simpel: er is een omslag gemaakt naar een woonomgeving die meer lijkt op de thuissituatie. “We hebben de warme maaltijd verplaatst van de middag naar de avond. Bewoners kunnen er bovendien voor kiezen om ‘s ochtends wat langer te blijven liggen in plaats van om halfacht op te staan voor het ontbijt. Zo ervaren ze meer eigen regie over hun dagindeling”, vertelt Jolanda. “Ook organiseren we vaker extraatjes, zoals het halen van Chinees eten of luxe broodjes. Net zoals bewoners dat thuis soms zouden doen.”

Een ander voorbeeld waaruit blijkt dat bewoners meer eigen regie hebben, is het zelf afhalen van de broodmaaltijd. “We komen niet meer met de broodwagen langs de deuren. Bewoners halen nu zelf een tasje met benodigdheden op in het restaurant”, licht Jolanda toe. “Bovendien is het keuzemenu teruggebracht van twee naar één vaste maaltijd: iedereen eet wat de pot schaft. Al is er altijd een alternatief als iemand het eten echt niet lust.”

“Bewoners kunnen ervoor kiezen om ’s ochtends wat langer te blijven liggen in plaats van om halfacht op te staan voor het ontbijt”

Van plan naar praktijk

De integratie tussen zorg- en facilitaire functies startte medio 2025 organisatiebreed en werd per locatie uitgerold. Bij De Bleijke, waar Jolanda werkzaam is, gebeurde dit in november: “Samen met een projectleider keken we in een werkgroep naar de mogelijkheden: zijn onze bewoners tevreden? En hoe blijft alles haalbaar? Stapje voor stapje, zonder alles direct over de schutting te gooien.”

Hoewel de werkzaamheden inhoudelijk grotendeels gelijk bleven, veranderde er veel voor de medewerkers. “Zij werken nu in langere diensten. Hierdoor kunnen ze hun contracturen in minder dagen per week maken. Een positieve ontwikkeling voor velen”, vertelt Jolanda. Daarnaast moesten ze de omslag maken van ‘alles aandragen’ naar het stimuleren van zelfredzaamheid. “Dit betekent bijvoorbeeld het aanmoedigen van bewoners om zélf koffie te pakken, in plaats van het voor hen te doen.” Zowel bewoners als familie zijn door middel van presentaties en brieven geïnformeerd over de nieuwe werkwijze. 

Daarnaast werd in 2025 de basis gelegd voor de cursus ‘Omgaan met het haperend brein’. Deze is bedoeld om medewerkers en vrijwilligers te leren hoe zij de zelfredzaamheid bij mensen met dementie het best kunnen ondersteunen.

Samen verantwoordelijk

De rol van familie is ook veranderd. “Ze worden actiever betrokken, bijvoorbeeld bij de maaltijdplanning voor de week erop, waarbij bewoners en familie briefjes met maaltijdwensen kunnen indienen”, vertelt Jolanda. “Daarnaast mogen familieleden en naasten nu ook wat lekkers meebrengen, zoals een appeltaart. Voorheen was dat vanwege hygiëneprotocollen niet mogelijk.” Daarbij speelt hygiëne nog steeds een belangrijke rol. “Als leidinggevende Horeca ben ik samen met het team eindverantwoordelijk voor kwaliteit én hygiëne. Elke dag tekenen we een HACCP-lijst af. Hierin is eigenlijk niets veranderd.”

Volgens Jolanda gaat de integratie van zorg en facilitaire functies de goede kant op. “De omslag bij medewerkers van ‘verzorgen van bewoners’ naar ‘stimuleren van’ moet verder groeien en heeft tijd nodig”, zegt Jolanda. “Maar het proces verloopt heel ontspannen en bewoners zijn tevreden.”